Türkler ve İslamiyetin Yayılışındaki Rolleri

Türkler, türk dillerini konuşan ve sayıları yaklaşık 200 milyonu aşan hemen de tümü müslüman bir halklar topluluğudur.Türkler İslamiyeti kabul etmeden önce, Moğolistan'dan Tuna boylarına kadar geniş bir alanda yayılmalarına ve Budacılık (Göktürkler, Uygurlar, Tabgaçlar), Manicilik (Uygurlar), Musevilik (Hazarlar), Hristiyanlık (Uygurlar, hazarlar, Naymanlar, Öngütler) gibi evrensel dinlerin etkisinde kalmalarına rağmen, esas itibariyle etkisi sürüp giden eski inançları ilkel Şamanizme bağlıydılar.

 

VII. yy'ın ortalarında bağlayan Türk-Arap ilişkileri yarım yüzyıl karşılıklı mücadelelen geçti.751'de Talas savaşında Karluk Türkleriyle Arapların, Çinlilere karşı birlikte savaşması ve kazandıkları zafer, Türklerin islamlaşmasında birinci derecede rol oynadı.Türk-arap ilişkileri bu tarihten başlayarak dostça gelişti ve İslamiyet yavaş yavaş Türkler arasında yayılmağa başladı.

 

İslam dünyasında Türkler ilkin, memluk (bir şahsa ait) diye adlandırılan köle askerler olarak göründüler.Bu köleler, Orta Asya'nın müslüman olmayan bölgelerinden savaş esiri olarak ele geçirilmiş veya satın alınmış ve müslüman olarak yetiştirilmiş kimselerdi.Abbasi devleti zamanında halifelerin çevresinde Memluklerden muhafız birlikleri kuruldu.

 

Devlet mekanizmasının vazgeçilmez unsurları haline gelen bu köle kökenli Türkler, azat edildikten sonra askeri ve idari görevlere, komutanlık makamlarına, en yüksek siyasi mevkilere yükseliyordu.Mısır ve Suriye'de hüküm süren Tolunoğulları, Memluklerin kurduğu ve yöneticileri Türk olan ilk türk-islam devletidir.X. yy'da gene Memluklar, müslüman türk Gazneliler imparatorluğunu kurdular.Aynı yüzyılda Karahanlıların kitle halinde İslamiyeti kabul edişi Türklerin tarihinde bir dönüm noktası oldu ve İslam âlemindeki etkilerini birden arttırdı.

 

XI. yy'da Selçuklu Türkleri Bağdat'a girerek Abbasi halifesini himayelerine aldılar, Mısır dışında bütün islam ülkelerini kapsayan bir imparatorluk kurdular.Rakip beyliklerle mücadele ederek Selçuklu Devletinin yıkıntıları üzerine kurulan Osmanlı imparatorluğu ''gazi'' bir devlet olarak doğdu.

 

Önce İslamiyeti yaymak, sonra da Batı'nın ilerleyişi karşısında savunmak için 600 yıl hristiyan Batı'yla savaştı.1517'de halifeliğin de osmanlı soyuna geçmesiyle Osmanlı imparatorluğu, islam devletlerinin öncüsü haline geldi ve bu niteliği XX. yy'a kadar sürdürdü.Bugün de yeryüzündeki tek laik islam devletini Türkler oluşturmakta ve bu yöndeki atılım güçlerini korumaktadırlar.

 

Kaynak: Memo Larousse cilt-1 sh.226 - Tarihenotdus.com

Yorumlar